Jak bezpiecznie korzystać ze słońca? Letni niezbędnik diabetyka

Spis treści:

1. Wpływ wysokich temepratur na organizm diabetyka
2. Warunki przechowywania leków i sprzętu
3. Jak bezpiecznie korzystać z uroków lata

Wpływ wysokich temperatur na organizm diabetyka

Nawet zdrowe osoby narażone na nadmierne działanie słońca czy wysokiej temperatury mogą odczuwać niekorzystne skutki dla zdrowia. Może wystąpić odwodnienie i zachwianie równowagi elektrolitowej, a gdy organizm nie może skutecznie odprowadzić nagromadzonego nadmiaru ciepła może dojść do przegrzania, skurczów mięśni, wyczerpania cieplnego a nawet udaru cieplnego³.

Diabetycy powinny mieć świadomość, że upał i słońce mogą wywierać na nich jeszcze większy wpływ niż w przypadku osób zdrowych. Powikłania cukrzycy takie jak: uszkodzenia naczyń krwionośnych i nerwów, mogą wpływać na działanie gruczołów potowych, utrudniając organizmowi skuteczne chłodzenie. Z kolei odwodnienie spowodowane przez upał może prowadzić do podwyższenia stężenia glukozy we krwi, co może powodować częstsze oddawanie moczu i pogłębić stan odwodnienia. Wysokie temperatury wpływają również na sposób, w jaki organizm wykorzystuje insulinę. Rozszerzenie naczyń krwionośnych pod wpływem ciepła może spowodować, że insulina wstrzyknięta w miejsce wystawione na słońce zostanie wchłonięta szybciej, co może skutkować hipoglikemią^4-6.

Diabetycy są również bardziej narażeni na pojawianie się problemów skórnych na skutek ekspozycji na słońce. Wszyscy powinniśmy unikać oparzeń słonecznych, ponieważ zwiększają one ryzyko zachorowania na nowotwory skóry¹. W przypadku osób z cukrzycą dodatkowym problemem jest wolniejsza regeneracja skóry i gojenie się zmian skórnych. Warto również pamiętać, że diabetycy  to osoby stosujące najczęściej leki związane z leczeniem cukrzycy, jej powikłań lub chorób współistniejących. Niektóre z nich mogą wchodzić w interakcje z promieniowaniem słonecznym co może prowadzić do powstania zmian na skórze. Dlatego warto czytać ulotki dołączone do leków, nawet tych wydawanych bez recepty oraz konsultować z lekarzem wszelkie wątpliwości dotyczące tego, czy stosowany lek wymaga szczególnej ochrony przeciwsłonecznej⁷.

Dbałość o skórę podczas korzystania z plaży i słońca przez diabetyków dotyczy także stóp. Powikłania cukrzycy jak neuropatia, angiopatia oraz podatność skóry na uszkodzenia powodują, że stopy są narażone na powstanie skaleczeń czy oparzeń, których pacjent może nie być świadomy, a ze względu na zaburzenia gojenia mogą być one początkiem trudnych do wyleczenia owrzodzeń stopy cukrzycowej^8,9. Dlatego osobom z cukrzycą zaleca się, aby nie chodziły boso, nawet po plaży oraz regularnie kontrolowały stan stóp w ciągu dnia¹⁰.

Warunki przechowywania leków i sprzętu

Oprócz świadomości wpływu upału na organizm cukrzyka trzeba jeszcze pamiętać, że wysokie temperatury mogą również niekorzystnie oddziaływać na leki przeciwcukrzycowe oraz używane środki pomocnicze i sprzęt⁴. Planując przebywanie na słońcu podczas upalnych dni, należy sprawdzić na opakowaniach i w ulotkach, jak temperatura może wpływać na używane leki i materiały oraz w jakich warunkach należy je przechowywać. Ani insuliny ani doustnych leków przeciwcukrzycowych nie można pozostawiać w bezpośrednim świetle słonecznym czy w nagrzanym samochodzie. Dotyczy to również glukometrów, pomp insulinowych, pasków testowych itp. Sprzęt używany do monitorowania i/lub leczenia cukrzycy należy zabezpieczyć przed upałem, a jednocześnie zawsze mieć go przy sobie podczas przebywania poza domem. Dzięki temu w razie potrzeby można w każdej chwili  zmierzyć poziom glukozy we krwi i podjąć odpowiednie działanie, jeśli wynik jest nieprawidłowy⁴.

Wiele pomp insulinowych i systemów CGM jest wodoodpornych (np. do takich systemów należy CGM Anytime 5Pro o klasie szczelności IP58. Użytkownik, w przypadku jego stosowania, ma zagwarantowaną wodoodporność przez 1h do 1,5m głębokości). Zawsze jednak należy zapoznać się z instrukcją obsługi urządzenia, aby upewnić się, że pływanie z nim jest dozwolone. Należy również pamiętać, że woda i pot mogą osłabić przyleganie elementów mocowanych do skóry. Warto zabezpieczyć je dodatkowym mocowaniem.

Jak bezpiecznie korzystać z uroków lata

Powyższe względy sprawiają, że osoby z cukrzycą powinny się odpowiednio przygotować do korzystania z uroków lata. Przede wszystkim zalecana jest częstsza kontrola poziomu cukru we krwi⁴. To ważne również dlatego, że łatwo można pomylić objawy hiper- lub hipoglikemii z efektami nadmiernej ekspozycji na słońce. Na przykład suchość w ustach i pragnienie może być spowodowana  wysokim stężeniem glukozy we krwi, a nie odwodnieniem, a nadmierne pocenie może wskazywać zarówno na przegrzanie, jak i hipoglikemię¹¹. Zwiększona częstość kontroli glikemii  umożliwia szybką reakcję na jej wahania, dostosowanie dawkowania leków oraz przyjmowanych posiłków⁴.

Inne ważne zalecenia na lato dla diabetyków^4,11-14:

• Nawodnienie – należy pić dużo wody, nawet jeśli nie odczuwa się pragnienia, aby zapobiec odwodnieniu, a także unikać napojów alkoholowych i z kofeiną (sprzyjają utracie wody i wystąpieniu hiperglikemii).
• Aktywność na świeżym powietrzu najlepiej planować w chłodniejszych porach dnia, unikając godzin największego upału (najgorętsza pora dnia przypada w godzinach 10.00 – 17.00)
• Ubiór – warto wybierać luźne, lekkie ubrania w jasnych kolorach, aby zapobiegać przegrzaniu
• Ochrona skóry i głowy – podczas przebywania na słońcu należy stosować krem z filtrem oraz nakrycie głowy.
• Ochrona oczu – należy stosować okulary przeciwsłoneczne.
• Obuwie – należy nosić odpowiednie, wygodne obuwie, również na plaży i na basenie, aby uniknąć urazów stóp.
• Przechowywanie – należy zapewnić odpowiednie warunki przechowywania leków, materiałów i sprzętu
• Zestaw ratunkowy dla diabetyków dostosowany do upałów zawsze przy sobie. Powinien zawierać zapas stosowanych przez Ciebie leków i środków pomocniczych jak paski testowe, szybko działające źródła glukozy,  zapasowe baterie.

Osoba z cukrzycą nie musi latem zamykać się w domu i unikać słońca. Może z radością korzystać z wakacji, przestrzegając zasad, które pomagają chronić jej zdrowie i bezpieczeństwo.

Referencje:

1. https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/aktualnosci/330039,korzysci-i-ryzyko-dotyczace-ekspozycji-na-slonce
2. https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/61565,czy-opalanie-sie-jest-zdrowe
3. https://www.mp.pl/pacjent/pierwsza_pomoc/354946,udar-sloneczny-i-udar-cieplny
4. https://www.cdc.gov/diabetes/articles/managing-diabetes-in-the-heat.html
5. Kenny GP, Sigal RJ, McGinn R. Body temperature regulation in diabetes. Temperature (Austin). 2016 Jan 4;3(1):119-45.
6. Westphal SA, Childs RD, Seifert KM, Boyle ME, Fowke M, Iñiguez P, Cook CB. Managing diabetes in the heat: potential issues and concerns. Endocr Pract. 2010 May-Jun;16(3):506-11
7. https://zdrowydiabetyk.pl/slonce-a-cukrzyca/
8. https://diabetologia.mp.pl/atlas/atlas_stopy_cukrzycowej/286969,jak-rozpoznac-i-skutecznie-zapobiegac-zmianom-poprzedzajacym-wystapienie-owrzodzenia-na-stopach-u-chorych-na-cukrzyce
9. https://www.mp.pl/cukrzyca/powiklania/66541,stopa-cukrzycowa
10. https://www.diabetes.co.uk/diabetes-and-sun-protection.html#google_vignette
11. https://cukrzyca.pl/jak-przetrwac-upaly-z-cukrzyca/
12. https://diabetesresearchconnection.org/top-tips-for-navigating-the-summer-heat-with-t1d/
13. https://www.mp.pl/pacjent/aktualnosci/303406,porady-na-upal
14. PFED radzi w ramach kampanii „Dłuższe życie z cukrzycą”. Lipiec. https://dluzszezyciezcukrzyca.pl/wp-content/uploads/2023/07/art-7.pdf

System CGM Anytime 5Pro – System ciągłego monitorowania glikemii. Wyrób medyczny. Importer i podmiot prowadzący reklamę: Genexo Sp. z o. o., Producent: Jiangsu Yuwell POCTech Biotechnology CO.,Ltd., Chiny; Autoryzowany Przedstawiciel w UE: Metrax GmbH, Niemcy

DIA/07.2026/04

To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.