Dobry sen – cichy sprzymierzeniec w kontroli cukrzycy

Spis treści:

1. 1. 1. 1. Jak cukrzyca wpływa na sen?
         2. Jak zła jakość snu wpływa na diabetyka?
         3. Poprawa jakości snu

   Jak cukrzyca wpływa na sen?

   Sen jest niezbędny dla zdrowego funkcjonowania ludzkiego umysłu i ciała. Zły lub zaburzony sen nie tylko wiąże się z różnymi schorzeniami, ale także prowadzi do obniżenia jakości życia, wydajności i wypadków przy pracy^1,2.

   Według danych Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej (IDF) cukrzyca dotyczy obecnie około 589 milionów ludzi na całym świecie³. Oprócz licznych implikacji klinicznych choroba ta wywiera również negatywny wpływ na jakość snu pacjentów. U osób z cukrzycą długość i/lub jakość snu mogą być zaburzone z uwagi na patofizjologię choroby, czynniki behawioralne, czynniki związane z zastosowanym leczeniem^1,4.

   Związek między snem a cukrzycą (zwłaszcza typu 2) jest dwukierunkowy. Sama cukrzyca może prowadzić do zaburzeń snu, podobnie jak zła jakość snu zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na cukrzycę⁵. Objawy związane z cukrzycą mogą powodować zakłócenia snu:

   • Nokturia

   Wysoki poziom cukru we krwi powoduje częstsze oddawanie moczu, także w nocy. Nokturia definiowana jest jako budzenie się w nocy w celu oddania moczu i jest uważana za klinicznie istotną, jeśli występuje dwa lub więcej razy w ciągu nocy. Potrzeba oddawania moczu w nocy jest zgłaszana przez pacjentów jako główna przyczyna zaburzeń snu, wpływająca zarówno na zasypianie, jak i utrzymanie snu¹.

   • Wahania poziomu cukru we krwi

   Pora nocna wiąże się z najwyższą wrażliwością tkanek na insulinę, a równocześnie w tym czasie przerwy w samodzielnym monitorowaniem glikemii są dłuższe. Badania dotyczące ciągłego monitorowania glikemii wykazały częste występowanie hipoglikemii w nocy¹. Nocna hipoglikemia może powodować napady wilczego głodu, nocne poty, rozdrażnienie czy niepokój⁶. Obecność hiperglikemii może być powodem odczuwania pragnienia. Objawy te mogą uniemożliwiać spokojny sen, powodować budzenie się, bóle głowy i zaburzenia snu^1,5,6.

   Czy również mi towarzyszą nocne hipoglikemie?

   Aby odpowiedzieć na to pytanie, pomocnym rozwiązaniem z pewnością będzie CGM Anytime CT3. System ciągłego monitorowania glikemii, który przesyła pomiary co 3 minuty – przez całą dobę – bezpośrednio do aplikacji na smartfon. Dzięki temu można dokładnie prześledzić przebieg glikemii także w nocy i lepiej zrozumieć, jak zmienia się ona podczas snu. Dodatkowo urządzenie umożliwia włączenie alarmów predykcyjnych, które z wyprzedzeniem ostrzegają o ryzyku niebezpiecznie niskiego lub wysokiego poziomu glukozy.

   Dowiedz się więcej o systemie CGM Anytime CT3

   • Powikłania cukrzycy

   Schorzenia takie jak neuropatia obwodowa i towarzyszące jej objawy: mrowienie, ból, swędzenie lub drżenie występują częściej u diabetyków i powodują fragmentację snu¹.

   Obturacyjny bezdech senny (OBS) – zaburzenia oddychania podczas snu są powszechne wśród osób z cukrzycą, zwłaszcza z towarzyszącą otyłością¹. OBS polega na występowaniu powtarzających się w czasie snu epizodów niedrożności górnych dróg oddechowych, powodującej bezdech lub spłycenie oddychania. Objawy OBS to nie tylko głośne chrapanie, ale również zmęczenie i wzmożona senność w ciągu dnia, wpływające na funkcjonowanie pacjenta. Co ważne nieleczony OBS nie tylko powoduje pogorszenie jakości życia, ale także zwiększa ryzyko rozwoju schorzeń sercowo-naczyniowych i zaburzeń metabolicznych⁷.

   Jak zła jakość snu wpływa na diabetyka?

   Odpowiedniej jakości sen wpływa na regulację poziomu hormonów, w tym insuliny. Właściwa ilość snu ma istotny wpływ na wrażliwość tkanek na insulinę.  Skutkiem niedoboru snu, zwłaszcza przewlekłego, jest zmniejszona wrażliwość na insulinę, co powoduje wzrost poziomu cukru we krwi⁵.

   Wyniki badań wskazują także, że zarówno zbyt krótki (<6 godzin), jak i zbyt długi (>9 godzin) sen zwiększają ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2⁵. Wiąże się to m.in. z faktem, że skutkiem niewystarczającej ilości snu jest wytworzenie niezdrowych nawyków żywieniowych oraz mniejsza aktywność fizyczna⁵. Również, chociaż rzadziej, wskazuje się na zwiększone ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 związane ze zbyt długim snem. Wskazuje się, że może on być oznaką podstawowych problemów zdrowotnych, złej jakości snu lub nieprawidłowych wzorców snu⁵.

   Bardzo ważnym aspektem związanym z wpływem snu na stan osób z cukrzycą jest pogorszenie kontroli cukrzycy, stanowiącej podstawę leczenia. Zły sen utrudnia samodzielne zarządzanie chorobą, zwiększa senność w ciągu dnia, zmęczenie i zaburzenia nastroju, utrudniając kontrolę poziomu cukru we krwi. W efekcie może to prowadzić do powikłań, o znacznym wpływie na jakość życia związaną ze zdrowiem⁵.

   Badania wskazują, że zwiększona senność w ciągu dnia oraz obniżona jakość snu są istotnie powiązane z mniej efektywną samoopieką i trudnościami w kontroli cukrzycy. Wiąże się to z mniej korzystnym nastawieniem do działań niezbędnych dla optymalnego leczenia, niższym poczuciem własnej skuteczności w radzeniu sobie z chorobą, a także z gorszym deklarowanym przestrzeganiem zaleceń – w tym nawyków żywieniowych⁵.

   Wykazano również, że niewystarczająca ilość, słaba jakość oraz zaburzenia snu jak np. bezdech senny mają negatywny wpływ na aktywność fizyczną osób z cukrzycą, która jest ważnym elementem leczenia jak i profilaktyki choroby.

   Wydaje się również, że problemy ze snem mogą wpływać na przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leków przeciwcukrzycowych, co niezbędne w prawidłowej kontroli glikemii.

   Poprawa jakości snu

   Dbałość o odpowiednią długość i jakość snu powinna być ważnym elementem leczenia cukrzycy⁴. Poprawie mogą służyć wskazówki dotyczące zdrowych nawyków związanych ze snem, jak pora i jakość ostatniego posiłku, regularny harmonogram snu, unikanie używek przed snem^4,8. Ważna jest również samokontrola glikemii, unikanie czynników prowadzących do hiperglikemii/hipoglikemii, wybór leczenia zapewniającego stabilizację i optymalizację glikemii nocnych⁴.

   Osoby z cukrzycą lub stanem przedcukrzycowym powinny być badane pod kątem zaburzeń snu. W celu łatwiejszego samodzielnego zarządzania snem, pacjenci powinni rozważyć wykorzystanie dostępnych urządzeń umożliwiających monitorowanie snu (zegarków, opasek i in.) lub samodzielnie wypełnianych kwestionariuszy dotyczących długości i jakości snu⁴.

   Jakość snu i cukrzyca mają dwukierunkowy związek: objawy cukrzycy mogą zaburzać sen natomiast zła jakość snu zwiększa ryzyko i pogarsza kontrolę cukrzycy, wpływając na samoopiekę, nastrój i ogólną jakość życia. Higiena snu, obok właściwej diety i aktywności fizycznej, ma kluczowe znaczenie dla lepszej kontroli choroby.

   Referencje:

   1. 1. 1. Surani S, Brito V, Surani A, Ghamande S. Effect of diabetes mellitus on sleep quality. World J Diabetes. 2015, 6(6):868-73
         2. Chasens ER, Luyster FS. Effect of Sleep Disturbances on Quality of Life, Diabetes Self-Care Behavior, and Patient-Reported Outcomes. Diabetes Spectr. 2016 Feb;29(1):20 – 23
         3. https://idf.org/about-diabetes/what-is-diabetes/
         4. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą – 2025. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Curr Top Diabetes, 2025; 5 (1): 1 – 157
         5. Darraj A. The Link Between Sleeping and Type 2 Diabetes: A Systematic Review. Cureus. 2023 Nov 3;15(11):e48228
         6. https://www.mp.pl/pacjent/objawy/65984,niedocukrzenie-hipoglikemia
         7. Paweł Kiciński i wsp. Obturacyjny bezdech senny — zasady diagnostyki i leczenia; Forum Medycyny Rodzinnej 2012, 6 (5): 228–235
         8. https://diabetyk.org.pl/zaburzenia-snu-co-kazdy-w-tym-diabetyk-wiedziec-powinien/

   System CGM Anytime CT3 – System ciągłego monitorowania glikemii.

   Importer i podmiot prowadzący reklamę: Genexo Sp. z o. o., Producent: Zhejiang POCTech Co., Ltd., Autoryzowany Przedstawiciel w UE: Prolinx GmbH.

   To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.